به گزارش خبرگزاری حوزه، راهپیمایی اربعین بیگمان بزرگترین اجتماع مذهبی سالانه در کل دنیاست؛ رویدادی که هر ساله میلیونها زائر با زبانها، فرهنگها و حتی ادیان مختلف را برای عرض ارادت به حضرت اباعبدالله الحسین (ع) در مسیرهای منتهی به کربلای معلّی گردهم میآورد. همین گستردگی جغرافیایی و تنوع فرهنگی، اربعین را به سوژهای جذاب برای تولید مستند تبدیل کرده و به همین خاطر نیز در سال های گذشته، بسیاری از مستندسازان کوشیده اند به قدر وُسع و همت خویش، تصویری متفاوت و ناب از این اجتماع عظیم و بی نظیر برای مخاطبانشان ارائه دهند.
تولید مستندهایی با نگاه و رویکرد نوین
در میان انبوه آثار تولید شده در این زمینه در این سال ها، برخی از مستندها به طور خاص بر حضور زائران کشورهای دیگر در راهپیمایی اربعین تمرکز دارند. شخصیتهای اصلی این فیلمها نیز خبرنگاران، هنرمندان، فعالان فرهنگی، دیپلماتها، تازهمسلمانان و زائرانی از اروپا، آمریکای لاتین و کشورهای آسیایی هستند که با سوابق و پیشینه های فرهنگی گوناگون، برای اولین بار در پیادهروی اربعین حضور یافتهاند. همین زاویه نگاه متفاوت، این آثار را از بسیاری از مستندهای مناسبتی متمایز کرده و به آنها جنبهای بینالمللی بخشیده است.
دیپلماتی که حقیقت را از نزدیک دید
مستند "سولکا" به کارگردانی روحالله اسدی، روایتگر سفر "سولکا آگودلو باوتیستا" دیپلمات ونزوئلایی به کربلای معلی در ایام اربعین است. او با تصویری که پیشتر از رسانههای بینالمللی درباره عراق و امنیت این کشور دریافت کرده، وارد این سفر میشود، اما در طول مسیر با واقعیتی متفاوت مواجه میشود.
دوربین فیلم تغییر نگاه این دیپلمات را به تدریج ثبت میکند و مخاطب نیز همراه او با جلوههایی از همدلی، مهماننوازی و حضور گسترده زائران آشنا میشود. مهمترین شاخصه این مستند، روایت بدون اغراق و مبتنی بر تجربه شخصی شخصیت اصلی است که همین امر نیز موجب شده تا اثر از قالب گزارشی صرف خارج گردد.
بازتاب تأثیرات اربعین در آمریکای لاتین
از همین کارگردان، مستند دیگری تولید شده با عنوان"روز چهلم" که به سفر فعالان فرهنگی و رسانهای آمریکای لاتین به کشور عراق میپردازد.
ویژگی مهم این مستند آن است که روایتش صرفاً به حضور این افراد در اربعین محدود نمیشود، بلکه پس از مراجعه آنان به کشورهایشان نیز تداوم می یابد به این معنا که مخاطب در مستند "روز چهلم"شاهد فعالیتهای فرهنگی و مسیر زندگی شخصیتهای اصلی و همچنین تأثیر سفر به کربلا بر نگاه آنان است. موضوعی که به این مستند، بُعدی فراتر از یک سفرنامه تصویری بخشیده است.
مقابله با ظلم از نگاه فعال سیاسی آمریکایی
مستند "تظاهرات عشق" به کارگردانی امیر اصانلو، حضور "ایدی مکلود آرمسترانگ" فعال سیاسی آمریکایی را در پیادهروی اربعین روایت میکند. این اثر با تکیه بر نگاه شخصیت اصلی می کوشد تا مفاهیمی همچون عدالتخواهی، همبستگی ملتها و مقابله با ظلم را در قالب تجربه حضور در اربعین بازخوانی کند.
این مستند بهجای تمرکز صرف بر مناسک مذهبی، بر تأثیر این اجتماع بر نگرش یک فعال اجتماعی غربی تأکید میکند و از این منظر، اثری متفاوت در میان مستندهای اربعینی به شمار می رود.
حضور تازهمسلمان هلندی در اربعین
مستند "من از هلند میآیم" ساخته محمد کرمزاده، داستان زنی هلندی را روایت میکند که پس از مسلمان شدن، برای اولین بار در راهپیمایی اربعین حضور پیدا میکند.
مستند از خلال گفتوگوهای شخصیت اصلی، مخاطب را با انگیزههای او برای انتخاب اسلام، پذیرش حجاب و حضور در این سفر معنوی آشنا میکند. در واقع این مستند بیش از آنکه درباره مسیر نجف تا کربلا باشد، درباره تحولی درونی و تجربهای شخصی است که در فضای اربعین شکل گرفته و مخاطب را با ابعاد انسانی این رویداد آشنا می سازد.
مسیر دشوار زائران پاکستانی در طریق الحسین(ع)
مسعود امجدیان در مستند "سند تا فرات" دوربین خود را همراه زائران پاکستانی کرده است، زائرانی که برای رسیدن به کربلا، مسیرهای طولانی و دشواری را پشت سر میگذارند. فیلم با نمایش سختیهای سفر، مشکلات مرزی و اشتیاق زائران، تصویری کمتر دیده شده از اربعین ارائه میدهد. نقطه قوت این مستند، تمرکزش بر انسانهایی است که با وجود همه محدودیتها، خود را به این اجتماع عظیم میرسانند و معنای واقعی دلدادگی را به تصویر میکشند.
نمایش وحدت در میان تفاوتها
محمد حبیبی منصور در مستند "کشور حسین" به سراغ زائرانی از ملیتهای مختلف رفته و در قالب هفت روایت، انگیزههای آنان را برای شرکت در مراسم پیادهروی اربعین جویا شده است.
این مستند تلاش می کند تصویری از همزیستی انسانهایی با زبان، نژاد و فرهنگهای متفاوت ارائه دهد که همگی زیر پرچم سیدالشهدا (ع) گرد هم آمدهاند. روایتهای متنوع فیلم نیز نشان میدهد اربعین چگونه توانسته مرزهای جغرافیایی را کمرنگ کند و مفهومی از همدلی جهانی را به نمایش بگذارد.
هنر در خدمت روایت اربعین
میثم بابایی در مستند "خیابان انتفاضه" سراغ یک هنرمند آمریکایی رفته است که با برپایی نمایشگاهی از آثار نقاشی مفهومی، مفاهیمی مانند مقاومت، ظلمستیزی و آزادی را در بستر راهپیمایی اربعین به تصویر میکشد. این مستند تلاش میکند نشان دهد که اربعین تنها یک آیین مذهبی نیست، بلکه بستری برای گفتوگوی فرهنگی و هنری نیز محسوب میشود.
حضور یک هنرمند خارجی به عنوان شخصیت محوری، روایت مستند "خیابان انتفاضه" را نیز از قالب معمول مستندهای اربعین خارج ساخته و مخاطب را با برداشت متفاوتی از پیام عاشورا آشنا میکند.
نظر شما